Diyarbakır 2023 hedeflerine emin adımlarla yürüyor

“Şarkın Paris’i” olarak nitelendirilen Diyarbakır’ın nüfusu son 10 yılda yaklaşık yüzde 16’lık artışla 1 milyon 699 bin 901 kişiye ulaştı.

2003 yılında 12 milyon dolar olan ihracatını geçen sene 191 milyon dolara yükselten şehirde, 2023’e 5 kala fabrika kurmak için 100’ü aşkın girişimci sırada bekliyor. 450 bin kişiye istihdam sağlayacağı öngörülen Kralkızı-Dicle ve Silvan projelerinin tamamlanmasıyla kent, işsizlik sorununu mühim oranda azaltacak.

Terör örgütü PKK’nın saldırıları başta olmak üzere muhtelif nedenlerle 1990’lı yıllarda köyden kente yoğun göç nedeniyle barınma ve işsizlik sıkıntısı yaşanan Diyarbakır, terör olaylarının sürmesi dolayısıyla 2000’li yılların başına kadar ekonomik alanda adeta “buhran dönemi”ni yaşadı. 1994-2001 yıllarında memleket genelinde yaşanan ekonomik krizlerin, organize endüstri bölgesi ve ufak ölçekli işletmelerin kapanmasına sebep olması, girişimcilerin yatırım yapmasına da mani teşkil etti.

Teşvikler, girişimcinin önünü açtı

2003 yılından itibaren siyasi gelişmelerin iktisat üzerindeki menfi etkisinin azalması, bölgede sağlanan huzur ve itimat ortamıyla il ticaretinde müspet gelişmeler yaşanmaya başladı. Hükümetin, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin kalkınması için uygulamaya geçirdiği ve 2012 yılında revize ettiği teşvik uygulamaları sayesinde Diyarbakır’ın da içinde yer aldığı 6. bölge yatırım için cazip hale getirildi. Son 15 yılda devlet, Diyarbakır’a muhtelif sektörlerde yaklaşık 24 milyar lira tutarında yatırım yaptı.

6 bin 600 kişiye istihdam sağlandı

Girişimci alaka duymadığı için sadece dönemsel etkinlik gösteren birkaç çırçır fabrikasının bulunduğu Diyarbakır-Elazığ karayolu üzerindeki Diyarbakır Organize Endüstri Bölgesi (OSB) laf konusu teşvikler sayesinde yatırımcıların gözdesi haline geldi. Bu sürede bölgede mermer, tekstil, gıda, mobilya, inşaat sektörlerinde üretim yapan fabrikalar art arda açılmaya başlandı. Çok sayıda milli şirketin yatırım planlamasında yer vermesi sonucu 183 üretim tesisinin yer aldığı OSB’ye talep arttı ve 512 hektar büyüklüğünde iki saha buraya ek edildi.

OSB’de halen 183 işletmede 6 bin 600 şahıs çalışıyor.

20 bin şahıs çalışacak

İlave alanın ilk etabında yatırımcılar fabrikalarını kurarken, ikinci alanda sırada bekleyen 100’e yakın girişimciye yer tahsisi yapılıyor. OSB’de ek alanda yatırım yapmak isteyenlerden istihdam kapasitesi aka firmalara öncelik veriliyor. İlave alandaki tesislerin üretime başlamasıyla OSB’de istihdam edilen amale sayısı 20 bini aşacak.

OSB’deki yatırımcıların talebi üzerine ithal ve ihraç ürünlerin Diyarbakır OSB ile Mersin Limanı bağlantısını sağlayacak 4,5 kilometrelik demiryolu hattı, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarının (TCDD) çalışmalarıyla tamamlandı. Demiryolu hattıyla bilhassa ağır tonajlı ürünlerin ihracatı ve ithalatında hem zamandan hem de maliyetten tasarruf sağlanacak.

Bölgenin ilk tarıma dayalı OSB’si kuruldu

Kentin kalkınması için ziraat ve hayvancılığın lokomotif sektör olarak görüldüğü Diyarbakır’da Gıda, Ziraat ve Hayvancılık Bakanlığınca bin 860 dönüm alanda Tarıma Dayalı İhtisas Besi Organize Endüstri Bölgesi’nde hibe destekle kurulan işletme sayısı 36’ya, istihdam edilenlerin sayısı ise 500’e yükseldi. Tarıma dönük sanayinin öncü kuruluşlarından biri olarak görülen ve bölgedeki yetiştiriciye ümit olan 80 işletme kapasitesine sahip besi bölgesinin tam kapasiteye ulaşmasıyla Diyarbakır’ın Türkiye piyasasına al et sunan bir üs haline gelmesi hedefleniyor.

Tekstil kentte 7 bin 500 şahıs çalışacak

Türkiye’nin pamuk üretiminde dördüncü sırada yer alan, tekstil yatırımlarının artış gösterdiği Diyarbakır’da Tekstil İhtisas Organize Endüstri Bölgesi Projesi’nin hayata geçirilmesi için lüzumlu hazırlıklar yapıldı. 129 hektar alanda kurulacak Tekstil İhtisas OSB’nin faaliyete geçmesiyle amade giyim, konfeksiyon işletmelerinde en az 7 bin 500 şahıs istihdam edilecek. Türkiye’de üretim yapan tekstil alanındaki aka üreticilerin ilgisini çekecek OSB’de 1 Mart’tan itibaren yer tahsisine başlandı.

Barınma sorununun çözümü için de projeler birbiri ardına devreye girdi. Daha evvel köy olan Kayapınar, yaklaşık 15 sene içindeki yapılaşmayla 400 bin nüfuslu çağdaş bir ilçeye dönüştü. TOKİ tarafından yürütülen çalışmalar sayesinde dar gelirli aileler ev sahibi oldu.

30 bin üniversite öğrencisi var

1974 yılında kurulan Dicle Üniversitesi (DÜ) 14 fakülte, 4 yüksekokul, 11 iş yüksekokulu, 4 enstitü, teknokent ve 24 araştırma ve uygulama merkeziyle 30 bin öğrenciye çağdaş eğitim olanağı sunuyor. Üniversitenin yaklaşık 3 bin 600 kadrolu akademik ve idari elemanı bulunuyor.

Sulama 450 bin kişiyi işe kavuşturacak

Orman ve Su İşleri Bakanlığının talimatıyla Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğünce 2003-2017 yıllarında yaklaşık 4 milyar liralık yatırımın gerçekleştirildiği Diyarbakır’da sulu tarıma geçiş sağlanarak civar halkının refah seviyesinin yükseltilmesi için yoğun çalışma yürütülüyor. Üreticinin gelirini 4-5 kat artıracak ve 450 bin kişiye istihdam sağlayacak Kralkızı-Dicle ve Silvan projelerinin yapımı sürüyor.

Bu kapsamda Silvan Projesi’nin kilit tesisi olan ve Atatürk Barajı’ndan sonra en aka sulama barajı olan Silvan’ın yapımı devam ediyor. Terör saldırıları dolayısıyla yapımında 2 sene rötar yaşanan barajda 2019’dan itibaren su tutulmaya başlanacak. Diyarbakır ovalarında 235 bin 123 hektar ziraat arazisini suya kavuşturacak, 300 bin kişiye iş imkanı yaratacak Silvan Projesi memleket ekonomisine yılda 1,1 milyar lira katkı sağlayacak.

GAP içinde yer saha Kralkızı-Dicle Projesi kapsamındaki sulama tesislerinin hayata geçirilmesiyle yaklaşık 1 milyon 150 bin dekar saha sulanacak. 218 kilometre uzunluğundaki çekim ana kanalının yaklaşık 176 kilometresi tamamlandı. Kalan 42 kilometrenin ise istikbal sene sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Diyarbakır için çok aka öneme sahip bu projeyle yaklaşık 151 bin kişiye iş imkanı ve memleket ekonomisine yılda 402 milyon lira katkı sağlanması bekleniyor.

3 mahsul coğrafi tescil aldı

Kırmızı mercimek ve ipek böceği üretiminde Türkiye’de ilk, pamuk üretiminde dördüncü sırada yer saha Diyarbakır’ın karpuzu, örgü peyniri ve son olarak da burma kadayıfı coğrafi işaret olarak tescillendi.

Farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan cami, kilise, kale, han, ev, çarşı ve köprü olmak üzere 612 kültür varlığına ev sahipliği yapan Diyarbakır turizmden de hak ettiği payı almak istiyor.

Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü verilerine göre, geçen sene 11 bin 235’i yabancı, 264 bin 908’i yerli olmak üzere 221 bin 129 turist Diyarbakır’ı ziyaret etti. Son 2 yılda terör örgütü PKK’nın saldırıları nedeniyle turist sayısında azalma görülen kentte, terörle mücadelede sağlanan başarıyla huzur ve itimat ortamının tesisi turist sayısında artışı beraberinde getirdi.

St. George Kilisesi, Artuklu Hanı ile Cumhuriyet ve Osmanlı döneminin mimari özelliklerini yansıtan yapıların yer aldığı İçkale, Ongözlü ve Maladi köprüleri, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer saha Surları ve Hevsel Bahçeleri, Meryem Ana ve Surp Giragos kiliseleri, Hilar Mağaraları, Hasanpaşa Hanı, peygamber ve sahabe mezarları, İslam dünyasının 5. Harem-i Şerif’i olarak nitelendirilen Ulu Cami ve 115 dönümlük alanda yapılan rekreasyon çalışmasının ardından daha görünür olan 27 şehit sahabenin de gömülü olduğu Hz. Süleyman Cami turistlerin ilk uğrak yerleri arasında bulunuyor.

Yıllık 5 milyon yolcu kapasitesi

Yılda ortalama 1,8 milyon yolcu ağırlayan Diyarbakır Havalimanı, 300 milyon liraya yapımı tamamlanan çağdaş yeni terminal binası ve apronu sayesinde yıllık 5 milyon yolcu kapasitesine ulaştı.

Turist sayısındaki artışa bağlı olarak faaliyete giren yeni oteller sayesinde Diyarbakır, 3 bin 814 döşek kapasiteli, turizm işletme belgeli 27 otele sahip oldu.

1 milyon 699 bin 901 nüfusuyla Türkiye’nin 12. aka ili olan Diyarbakır, 25 ıslak altı nüfusu baz alındığında Türkiye’nin en genç ve dinamik nüfusu açısından 9. sırada.

Şehirde geçen sene 170 yatırım teşvik belgesi alındı, bunların sabit yatırım tutarı 1 milyar lira, sağlayacakları istihdam ise 7 bin 719 şahıs olarak öngörüldü.

Kentte 51 bin 186’sı araba olmak üzere 123 bin 615 motorlu taşıt var.

6 ıslak üzeri okuryazar olmayanların sayısı 115 bin 345 olarak kaydedilirken, bu sayı nüfusun yüzde 8,09’unu oluşturuyor. Okuma yazma bilmeyenlerin oranı kadınlarda yüzde 13,45, erkeklerde ise yüzde 2,8.

Göç göstergeleri incelendiğinde, 2016 yılında 39 bin 177 kişinin geldiği ilden aynı dönemde 55 bin 604 şahıs göç etti.

Diyarbakır’da 15’i kamu, yekün 22 hastane 4 bin 472 döşek kapasitesiyle hizmet veriyor. Kentte 100 bin şahıs başına 267 döşek düşüyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Diyarbakır’dan geçen sene 206 milyon 136 bin dolarlık dışsatım yapıldı. En çok dışsatım yapılan ülkeler Irak ve Çin olurken, ihraç edilen ürünlerin başında maden ve hububat yer aldı.

Kırmızı mercimek ve ipek böceği üretiminde Türkiye birincisi

Gıda, Ziraat ve Hayvancılık Bakanlığı 2003-2017 yıllarında Diyarbakır’daki çiftçilere 3,8 milyar lira ziraat desteği, üreticiye ise 309 milyon lira hayvancılık desteği verdi. Desteklerin katkısıyla tarımsal üretimde ve hayvan sayısında rekor artış sağlandı.

6 milyon 959 bin dekar ziraat arazisi ve 34 bin 224 çiftçinin bulunduğu ilde geçen sene 2,5 milyar lira bitkisel üretim geliri, 2,6 milyar lira da hayvansal üretim geliri sağlandı. Geçen sene 1 milyon 129 bin ton buğday, 290 bin ton mısır, 217 bin ton pamuk, 148 bin ton al mercimek üretildi. Geçen sene üretimi yapılan buğday miktarında 2002 yılına göre yüzde 90 artış oldu.

Destekle hayvan sayısı yükseldi

Hayvancılığa verilen destekler sayesinde kentin küçükbaş ve büyükbaş hayvan sayısında son 15 yılda aka artış oldu. Diyarbakır’da 539 bin büyükbaş, 1 milyon 805 bin küçükbaş hayvan bulunuyor. Küçükbaş hayvan sayısında 2002 yılına oranla yüzde 92 artış meydana geldi.

Kentin en aka beklentileri, üreticinin gelirini 4-5 kat artıracak ve 450 bin kişiye istihdam sağlayacak Kralkızı-Dicle ve Silvan projelerinin en kısa sürede tamamlanması, ilin GAP turlarına iç edilmesi ve Avrupa ülkelerinden direkt tayyare seferlerinin başlatılması. Verimli arazilerin sulanmasına bağlı olarak yaşanacak mahsul artışının bölgede gıdaya dayalı üretim yapan tesislerin hızla kurulmasını sağlaması bekleniyor.

“İşsizliği yüzde 6 indirmeyi hedefliyoruz”

Karacadağ Kalkınma Ajansı (KKA) Genel Sekreteri Hasan Maral yaptığı açıklamada, ajansın Mali Destek Programı kapsamında 2018 yılında yatırımcılara 30 milyon lira destek vereceklerini söyledi.

Diyarbakır’ın yatırım teşvik uygulamasında en avantajlı iller arasında yer aldığını belirten Maral, çekim Merkezi Programı ile 5 milyon liranın üzerindeki yatırımlara yüzde 30 oranında enerji desteği sağlandığını belirtti.

Paydaş kuruluşlarla 2023 hedeflerinin yer aldığı bir plan hazırladıklarını anlatan Maral, şöyle devam etti:

“Geçen sene 170 yatırım teşvik belgesi alındı. Sayın Valimizin başkanlığında yapılan toplantıda bu sene 300 milyon dolarlık dışsatım hedeflendi. Yılın ilk ayında geçen yılın aynı dönemine göre ihracatta yüzde 40 artış oldu. 2023 yılında 1 milyon turist, 1 milyar 750 milyon dolarlık dışsatım hedefimiz var. İşsizliği yüzde 6’nın altına indirmek istiyoruz. Diyarbakır, potansiyelinin farkına vardı.” 

Kaynak: AA

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir